“Iedereen kan zich spiritueel medium noemen en daar geld voor vragen”

Bron: paranormaalbegaafd.org
Bron: paranormaalbegaafd.org

Dat mensen paranormale gaven kunnen hebben is niet wetenschappelijk bewezen. Er kijken dan ook veel mensen sceptisch tegen een spiritueel medium aan. Twee organisaties die zich bezig houden met het onderzoeken van paranormale gaven zijn Stichting Skepsis en Vereniging tegen de Kwakzalverij. Psychiater prof. dr. Michiel Hengeveld en Hoofdredacteur Rob Nanninga van tijdschrift Skepter beargumenteren waarom zij denken dat paranormaal begaafden niet bestaan.

De Vereniging tegen de Kwakzalverij wil evaluatie van alternatieve behandelwijzen en bestrijding van kwakzalverij in de ruimste zin van het woord. Stichting Skepsis heeft als doel om buitengewone beweringen, ook wel de ‘paracultuur’, aan een kritisch onderzoek te onderwerpen. Beide organisaties geven een tijdschrift uit. Bij stichting Skepsis is dat het tijdschrift Skepter en bij Vereniging tegen de Kwakzalverij is dat het Nederlands Tijdschrift tegen de Kwakzalverij (NTtdK).


Hoe denkt u over paranormale gaven? Denkt u dat het mogelijk is?

Rob Nanninga:
“Wetenschappelijk onderzoekers hebben in de afgelopen 100 jaar al heel veel experimenten uitgevoerd. Vooral parapsychologen hebben veel moeite gedaan om te onderzoeken of mensen iets aan de weet kunnen komen zonder hun normale zintuigen te gebruiken. Uit hun proeven blijkt dat er geen mensen te vinden zijn die dat veel beter kunnen dan anderen. Er worden soms wel onverklaarde effecten gevonden, maar die zijn zo klein en wisselvallig dat je er in de praktijk niets aan hebt. Als iemand 5 of 10 procent boven de kans verwachting scoort, dan kan dat wetenschappelijk heel interessant zijn. Maar in de praktijk betekent het dat  veruit het meeste niet klopt. Mensen die aan zulke proeven meedoen zijn er soms heel zeker van dat ze een echte paranormale indruk hebben gekregen, maar dat betekent meestal niet dat ze het werkelijk goed hebben gezien.
Ik wil niet uitsluiten dat mensen soms spontane paranormale ervaringen kunnen hebben. Maar er is geen reden om aan te nemen dat er paranormaal begaafden bestaan die zulke ervaringen regelmatig kunnen oproepen. Het is niet iets waarvan je je beroep kunt maken. Als het zo makkelijk was als mediums en paragnosten beweren, dan zouden wetenschappelijke parapsychologen niet zoveel moeite hoeven te doen om paranormale verschijnselen te vinden. Hun experimenten duren vaak meerdere weken of zelfs maanden, en ze leveren bitter weinig op. Als er echte paranormaal begaafden bestonden, dan zouden de onderzoekers in een dag klaar zijn.”

Michiel Hengeveld:
“Ik denk niet dat dat mogelijk is. Ten eerste klopt het niet volgens de algemeen aanvaarde natuurwetenschappelijke wetten, ten tweede is bij zorgvuldig wetenschappelijk onderzoek steeds gebleken dat ze niet bestaan.”

 

Kunt u vertellen waarom u dat denkt dat dat televisiemediums meer goochelen dan echt bezig zijn? 

Rob Nanninga:
“Ik sprak over ‘verbaal goochelwerk’ omdat mediums meestal handige praters zijn. Maar bij bekende tv-programma’s vindt het echte goochelwerk vooral in de montagekamer plaats. Veruit het grootste deel van de opnamen wordt niet uitgezonden. Daardoor kun je de treffers niet afwegen tegen de missers, want die missers krijg je meestal niet te zien. Vergelijk het maar met iemand die 60 keer met een dobbelsteen gooit. Daar kun je een video van maken waarin je ziet hoe deze persoon 10 keer een zes gooit en 3 keer een ander getal. Dat lijkt bijzonder zolang je niet weet dat ruim driekwart van de worpen bij de montage is weggeknipt.
Je weet ook niet hoeveel informatie een medium of helderziende tijdens het consult (of al voor die tijd) van de cliënt heeft verkregen. Meestal geven cliënten heel veel informatie prijs, omdat het medium voortdurend vragen stelt. Die informatie kan later in het gesprek worden gebruikt om treffende uitspraken te doen. Wat een medium of paragnost zegt kan wonderbaarlijk lijken omdat je niet hebt kunnen zien hoe ze aan hun kennis zijn gekomen.”


Denkt u dat dit ook geldt voor mediums die niet voor een televisieprogramma werken?

Rob Nanninga:
“Als je wilt beoordelen of een medium bijzondere uitspraken doet, dan moet je er in ieder geval voor zorgen dat je het hele consult opneemt, inclusief het voorgesprek. Je kunt het dan later meermaals afspelen en nauwkeurig analyseren. Mensen gaan meestal af op hun geheugen, maar dat kan heel onbetrouwbaar zijn. Je onthoudt lang niet alles wat er is gezegd. Na afloop heb je vaak de indruk dat het medium veel nauwkeurig was dan in werkelijkheid het geval was. Dat komt doordat je onbewust veel dingen zelf invult. Als het medium een vage uitspraak doet, dan probeer je die meteen te betrekken op iets dat je hebt meegemaakt, terwijl er ook vele andere interpretaties mogelijk zijn. Je geeft het medium ook veel meer informatie dan je na afloop beseft.”

Michiel Hengeveld:
“Op de televisie gaat het zeker vooral om amusement; buiten de televisie gaat het ofwel om in zichzelf gelovende zweverige types (het grootste deel), of om bedriegers (veel minder vaak).”


Hoe kijkt u tegen een spiritueel medium aan?

Rob Nanninga:
“Iedereen kan zich spiritueel medium noemen en daar geld voor vragen. Sommige mediums zijn waarschijnlijk redelijk goede counselors, vergelijkbaar met een maatschappelijk werker, een pastor of een aardige buurvrouw.  Zij geven hun cliënten een steuntje in rug.  Maar ik ben bang dat de meeste mediums zichzelf schromelijk overschatten. Als ze beweren dat hun paranormale ingevingen bijna altijd juist zijn en jou gaan vertellen wat je moet doen, dan kun je beter uit de buurt blijven. Zulke mediums doen veel te stellige uitspraken en houden geen rekening met hun eigen beperkingen. Het is onverstandig om meer vertrouwen te stellen in de adviezen van een medium dan in een goede vriendin.”


Gelooft u dat een medium contact kan maken met overledenen?

Michiel Hengeveld:
“Nee, natuurlijk niet. Een dode is dode materie, en daar valt niet mee te communiceren.”

Rob Nanninga:
“Als er geesten bestaan, dan leven ze volgens mij in een andere wereld. Ze kunnen niet vertellen wat hier op aarde gebeurt. Als ze dat wel konden, dan zouden ze bijvoorbeeld kunnen vertellen welk voorwerp iemand in een afgesloten kamer heeft neergelegd. Maar er is geen enkel medium dat zulke informatie van een geest kan verkrijgen. Zelfs wanneer er wel een medium was die dit kon, dan is daarmee nog niet bewezen dat de informatie werkelijk van een geest kwam. Je zou het evengoed helderziendheid kunnen noemen.”


Hoe verklaart u het als een medium onbekende informatie doorkrijgt van overledenen die juist is?

Rob Nanninga:
“Volgens mij is de informatie maar zelden erg specifiek, en meestal klopt het dan niet of is het gebaseerd op wat het medium al eerder te weten kwam. Je kunt het alleen betrouwbaar beoordelen door ervoor te zorgen dat alle normale verklaringen uitgesloten zijn. Daarvoor moet je een goed onderzoek uitvoeren.”

Michiel Hengeveld:
“Dat berust op toeval en op het verschijnsel dat als de informatie toevallig klopt we dat wel onthouden, en de veel grotere aantallen dat het niet klopt vergeten we. Bij wetenschappelijk onderzoek is nog nooit bewezen dat het kan. Ook mediums die door de politie worden ingeschakeld hebben nog nooit iets kunnen oplossen.”

 

Hoe denkt u dat een medium te werk gaat? (komt hier cold reading/hot reading aan te pas?

Rob Nanninga:
“Ik denk dat veel mediums ervan overtuigd raken dat ze werkelijk iets bijzonders kunnen. Als cliënten in je gaven geloven, dan is het logisch dat je ook in jezelf gaat geloven. Dat zie je bijvoorbeeld ook bij astrologen. Zij raken ervan overtuigd dat de astrologie klopt omdat veel cliënten zich kunnen herkennen in de interpretatie van hun geboortehoroscoop. Maar astrologen beseffen niet dat het net zo goed lukt met een verkeerde geboortedatum!
Het succes is meestal gebaseerd op gesprekstechnieken die cold reading worden genoemd.  Een medium gooit voortdurend balletjes op en kijkt hoe je daarop reageert. Ze maakt gebruik van de feedback die je geeft. Veel uitspraken worden eerst in vraagvorm gesteld. Zo kan het medium er makkelijk weer onderuit als het niet klopt. Een medium zorgt er ook voor dat haar cliënten veel moeite doen om haar uitspraken met een eigen ervaring in verband te brengen. De uitspraken zijn meestal zo ruim dat er altijd wel ergens een verband te vinden is. Een medium zegt vaak dingen die heel veel mensen op zichzelf kunnen betrekken. Bovendien vertellen mediums vooral wat hun cliënten graag willen horen. Het gaat om gesprekstechnieken die iedereen met succes in de praktijk kan leren. En als je het sneller wilt leren, dan kun je er een handboek over lezen.”

Michiel Hengeveld:
“(Zelf)bedrog of handig cold reading. En mensen zijn goedgelovig, zo zitten onze hersenen in elkaar.”

Meer informatie? 
Rob Nanninga: “In de jaren 1980 heeft het Parapsychologisch Laboratorium van de Universiteit Utrecht een groot onderzoek uitgevoerd naar de vermogens van paragnosten en mediums. Daarover is niet alleen een proefschrift verschenen, maar ook een populair boek. Je kunt het gratis downloaden op onze website. Als je er meer over wilt weten, dan is dat boek heel interessant. Er staat onder meer een voorbeeld in van een lang consult bij een bekende paragnost. Op onze site staan ook verscheidene artikelen over cold reading, paragnosten en mediums. Om ze snel te vinden, kun je het zoekvenster op de homepage gebruiken.”

 

Ook interessant voor je:

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Verplichte velden zijn gemarkeerd met *

Time limit is exhausted. Please reload the CAPTCHA.