‘Het Uterechs is een sappig taaltje’

Dialectoloog dr. Harrie Scholtmeijer deelt met ons wekelijks zijn passie in 'de Vollekstaol van de stad Uterech'.
Dialectoloog dr. Harrie Scholtmeijer deelt met ons wekelijks zijn passie in ‘de Vollekstaol van de stad Uterech’.

In de terugkerende uitsmijter van Campustalk ‘De Vollekstaol van de stad Uterech’ brengt dr. Harrie Scholtmeijer ons wat Utrechts bij. Dat is leuk, maar ook nodig, vond de redactie. Want het is goed om je eigen ‘taaltie’ te kennen, zeker als deze uitstervende is. In dit blog maken we kennis met onze taalkundige en het ontstaan van het boek, waar deze rubriek dan ook op geïnspireerd is.

 

Even voorstellen

Dr. Harrie Scholtmeijer (53) is dialectoloog en geeft daarnaast les in Nederlands en Taalkunde bij de opleiding Gebarentaal aan de Hogeschool Utrecht. Zijn liefde voor taal komt volgens hem waarschijnlijk doordat hij opgegroeid is in een klein plaatsje in Overijssel waar veel dialect gesproken wordt. Scholtmeijer studeerde Nederlands aan de universiteit van Groningen en heeft zich daarna in dialecten gespecialiseerd.

Lievelingsdialect

Nederland kent tal van dialecten. Welk dialect hem het meest aanspreekt vindt hij dan ook moeilijk te zeggen. Maar als hij toch zou moeten kiezen zou hij gaan voor het Gronings omdat zijn vrouw uit Groningen komt, maar ook het Urks en niet te vergeten het Utrechts. ‘Het Utrechts is een sappig taaltje. Het klinkt leuk en ik mag er dan ook graag naar luisteren’, vertelt Scholtmeijer.

Laatste druk van het boek over het typisch Utrechtse taaltje.
Laatste druk van het boek over het typisch Utrechtse taaltje.

Ontstaan van het boek

De Utrechtse journalist Martens van Vliet (1938-2011) bracht samen met Harrie Scholtmeijer in 1996 het boek ‘de Vollekstaol van de stad Uterech’ uit. Inmiddels bestaan er al vijf herdrukken van het succesvolle boek. ‘Hoeveel er verkocht zijn van de laatste druk weet ik niet, maar van de eerste vier drukken waren dat er zeker negenduizend’, vertelt dr. Scholtmeijer vol enthousiasme.

‘Van Vliet had een grote liefde voor het Utrechts dialect, dat een beetje aan het uitsterven is’

De Utrechtse journalist Martens van Vliet luisterde na zijn pensionering geluidsbanden af in het Volksbuurtmuseum. Hij raakte erdoor geïnspireerd en besloot het dialect vast te leggen in het boek ‘de Vollekstaol van de stad Uterech’. ‘Van Vliet had een grote liefde voor het Utrechts dialect, dat een beetje aan het uitsterven is’, vertelt Scholtmeijer. ‘Het wordt veel minder gesproken. Er zijn dan ook steeds minder mensen in Utrecht die ook echt oorspronkelijk uit Utrecht komen. Martens wilde mede daarom de volkstaal graag vastleggen.’

Samenwerking

De samenwerking met Harrie Scholtmeijer begon bij een telefoontje. ‘Ik werkte toen der tijd op de universiteit en was op dat moment ook met dialecten bezig. Ik kon hem wel helpen vond hij.’ De samenwerking tussen beide noemt Scholtmeijer plezierig. Toen Van Vliet materiaal had verzamelt, werd de dr. ingeschakeld om het boek na te kijken, maar ook om de taalkundige inleiding te schrijven. Deze inleiding is bedoeld als een soort grammatica-overzicht van het Utrechts.

Martens Van Vliet overleed in oktober 2011 aan de gevolgen van longkanker. Zijn dood is Scholtmeijer sterk bijgebleven. ‘Het is tragisch. Hij voelde zijn einde aankomen en heeft mij een paar weken voor zijn dood een mail gestuurd om afscheid te nemen. Daarna heb ik hem helaas nooit meer gezien.’

Dr. Scholtmeijer is blij met het woordenboek waarmee een van zijn lievelingsdialecten in stand gehouden wordt. ‘ De kracht van het boek zit ‘m in een zeer sterke observatie. Martens had fantastische oren. Hij heeft zijn observaties heel goed weten te omschrijven en de betekenissen te noteren.’

In de komende afleveringen gaat de dialectoloog ons een beetje Utrechts bijbrengen. Want zeg nou zelf: Zo’n mooi dialect, mag toch niet verloren gaan!

Ook interessant voor je:

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Verplichte velden zijn gemarkeerd met *

Time limit is exhausted. Please reload the CAPTCHA.