Een stad vol mythes (III): ‘Het Wittebroodskind’

Utrecht zit vol historische verhalen. Tegenwoordig kan je nog geen woord uitbrengen of het staat genotuleerd, maar eeuwen terug was dat anders. Maar weinig van die oude verhalen zijn te controleren. En zo ontstaan er mythes. Op Campusblog vindt u er deze week drie. Vandaag deel drie, de laatste in de reeks: ‘Het Wittebroodskind’.

In de elfde eeuw na Christus zag de Utrechtse bisschop Koenraad graag een nieuwe kerk gebouwd worden: de Mariakerk. Bij de bouw liep men telkens tegen een groot probleem aan. De grond was te drassig waardoor de fundering maar niet bleef liggen. Iedere nieuwe poging strandde opnieuw, dus besloot bisschop Koenraad een prijsvraag uit te schrijven. Het beste plan voor de fundering van de Mariakerk zou worden beloond met een grote berg zilver.

Een Friese bouwmeester kreeg lucht van de beloning en hij bedacht een plan. De fundering moest worden verstevigd door ossenhuiden onder de funderingen te storten. De werkloze architect wist het zeker: hij zou het beste idee hebben en het zilver opstrijken. Hij vertelde het plan aan zijn vrouw en zoontje. Zo zeker als de familie was van de overwinning, stuurde de vrouw hun zoontje naar de bakker om een wit brood te halen.

Inscriptie van het Wittebroodskind
Inscriptie van het Wittebroodskind

Daar ging het fout. Bij de bakker vertelde de jongen vol trots over zijn vader die het geniale plan had bedacht. De bakker bedacht zich geen moment en gaf het onschuldige kind een wit brood cadeau. Nadat de jongen de winkel uit was, snelde de bakker naar de bisschop toe om het plan te vertellen. Toen de architect erg achter kwam dat zijn zoon het plan had verklapt, werd hij witheet. Met het witte brood dat het jochie had meegenomen sloeg hij hem vervolgens dood.

De Mariakerk werd inderdaad op de ossenhuiden gebouwd, waarna de slimme bakker een flinke som zilver rijker was. Uit jaloezie vermoordde de bouwmeester in 1099 bisschop Koenraad.

Het verhaal van het Wittebroodskind
Het verhaal van het Wittebroodskind

Foto’s: Wikipedia

4 gedachten over “Een stad vol mythes (III): ‘Het Wittebroodskind’

  • 26 januari, 2021 om 08:55
    Permalink

    Bronnen, noten en/of referenties
    ↑ Over het daadwerkelijk funderen in het verleden met runderhuiden liet de toenmalige Nederlandse minister van VROM Dekker in 2006 het volgende weten aan de Tweede Kamer:
    De veronderstelling dat vroeger op koeienhuiden werd gefundeerd moet ik overigens naar het rijk der fabelen verwijzen, hoewel dit soort verhalen net zo onuitroeibaar blijken te zijn als de verhalen over vermeende onderaardse gangen in burchten en kloosters. Ten eerste is er voorzover mij bekend in Nederland nog nooit een fundering van koeienhuid aangetroffen, terwijl deze huiden door het grondwater uitstekend geconserveerd hadden moeten zijn. In de tweede plaats komt in oude bouwverslagen de zinsnede voor dat de bouw «op huyden is begonnen» hetgeen in oud-Nederlands niets anders wil zeggen dan dat de bouw heden is aangevangen. Wel wil het geval dat in Amsterdam enkele panden bekend zijn die «op huyden» zijn gebouwd. Uit onderzoek blijkt dat hiervoor afgedankte scheepshuiden (scheepswanden) zijn gebruikt. De lange planken werden horizontaal neergelegd en een bouwwerk werd daarbovenop gemetseld. Verder bestaat er nog een apocrief verhaal van de hand van Jacob van Lennep, waarin verhaald wordt hoe de zoon van een Fries bouwmeester het geheim van de fundering van de Maria-kerk in Utrecht wordt ontfutseld, n.l. dat een wel in de bodem onder de kerk zou zijn volgestort met koeienhuiden. Enig feitelijk bewijs van deze «onthulling» is echter nimmer aangetroffen.
    Kamerstuk 29 392 Wijziging van de Woningwet en enkele andere wetten (verbetering naleving, handhaafbaarheid en handhaving bouwregelgeving), beantwoording vraag 3. Overheid.nl (23 januari 2006). Geraadpleegd op 16 september 2012.

  • 23 januari, 2013 om 10:28
    Permalink

    Haha, hadden ze toen nog geen octrooien en andere bescherming van ideeen? Wellicht ook een uitvinding van de werkloze bouwmeester?

  • 23 januari, 2013 om 10:26
    Permalink

    Was zeker een heel oud brood dan Tamar. Inderdaad bizar en grappig volksverhaal weer.

  • 23 januari, 2013 om 10:21
    Permalink

    Hoe sla je iemand dood met een wit brood?
    Wel een leuk verhaal, ik had er nog nooit van gehoord.

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *

Time limit is exhausted. Please reload the CAPTCHA.

Deze website gebruikt Akismet om spam te verminderen. Bekijk hoe je reactie-gegevens worden verwerkt.