Utrechts dialect verliest terrein

‘Utereg, het mooist van allemaal’. Tenminste als we Herman Berkien mogen geloven. Het Utrechts dialect dat we voornamelijk nog in liedjes en teksten horen, wordt steeds minder op straat gesproken.

In de afgelopen decennia heeft het Utrechts dialect veel terrein verloren. Er wonen steeds minder Utrechters die Utrechts in de stad. Gelukkig zijn er nog buurten waar je het Utrechts dialect kunt horen, bijvoorbeeld in: Sterrenwijk, Ondiep en een gedeeltes van Wittevrouwen. Vroeger was het heel normaal dat je Utrechts sprak. Het dialect is zelfs veel ouder dan het huidige Nederlands.

Verandering van de taal

Het Utrechts dialect – of ook wel het stads-Utrechts genoemd –  is de oorspronkelijke taal die door autochtone Utrechters wordt gesproken. Het dialect wordt gezien als een oostelijke variant van het Hollands. De taal had namelijk een oosterlijk karakter, maar de Hollandse taal – ook wel Nieuwnederlands genoemd-  verspreidde zich snel rond de 16e en 17e eeuw. Men ging al gauw woorden overnemen die in Amsterdam en Haarlem werden gebruikt. Vanwege de grote welvaart en de opkomst van geletterdheid onder de ‘gewone’ bevolking in die tijd, werd het Nederlands steeds belangrijker als schrijf- en spreektaal.

Van alles een beetje

Het Utrechts dialect heeft veel weg van andere dialecten. Misschien omdat Utrecht redelijk centraal ligt in Nederland, maar Bonnie Utereg, die workshops plat Utrechts geeft, denkt er anders over: “Mensen die naar Utrecht komen en bij  mij de cursus komen volgen zeggen heel vaak ‘hey dat woord ken ik. Dat ken ik uit het Gronings, of ik ken dat het uit Fries of dat uit het Maastrichts.’ Dan zeggen ze altijd dat het Utrechts dialect heeft iets gejat van alle andere dialecten. Maar nee het is omgedraaid; iedereen heeft iets gejat van het Utrechts dialect” aldus Bonnie Utereg.

Woorden zoals ‘Jochie’, ‘dakhaols’ en ‘wijfie’ zijn echte Utrechtse woorden die algemeen bekend zijn. Maar kent u ook deze woorden en gezegden uit het Utrechts dialect?

Utrecht woorden en gezegden

In de tweede aflevering van Campustalk herfst/winter 2019-2020 wordt er gesproken over het Utrechts dialect met taalwetenschapster Kristel Doreleijers en spreken we met Bonnie Utereg.

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *

Time limit is exhausted. Please reload the CAPTCHA.

Deze website gebruikt Akismet om spam te verminderen. Bekijk hoe je reactie-gegevens worden verwerkt.